Sơ đồ 5 hậu vệ từng là một “đặc sản” của người Đức. Nhưng tới một lúc, nó trở thành minh chứng cho sự lạc hậu và thủ cựu của bóng đá nước họ. Nhiều thế hệ HLV mới, trong đó có chính Joachim Joew, HLV của đội tuyển Đức hiện tại, đã phải nỗ lực rất nhiều để tìm ra một lối đi mới. Rồi đùng một cái, Đức lại chơi với 5 người ở hàng thủ.

Không biết có phải vì trong thời điểm khó khăn nhất, người ta tự tìm về những thói quen cũ như một phản xạ vô điều kiện. Hay HLV Joachim Loew tin rằng đó là cách tốt nhất để đối phó với các nhà đương kim vô địch thế giới Pháp. Hay chỉ đơn giản là ông tự thấy mình phải làm một cái gì đó khác lạ dưới sức ép đòi phải có những thay đổi sau thất bại nặng nề trước Hà Lan. Chỉ biết rằng trong trận đấu với đội tuyển Pháp mà Đức phải thắng nếu muốn nuôi hi vọng giành ngôi đầu bảng, ông Loew đã khiến nhiều người bất ngờ khi để Mannschaft ra sân với sơ đồ 3 trung vệ khá “lạ mắt”.

Bảy người phòng ngự

Trong cách bố trí nhân sự của Loew trong trận đấu với Pháp, bộ ba trung vệ án ngữ trước mặt thủ thành Manuel Neuer là Matthias Ginter, Niklas Suele và Mats Hummels. Ở hai cánh là Thilo Kehrer (phải) và Nico Schulz (trái). Ngay phía trên họ là bộ đôi tiền vệ trung tâm Toni Kroos và Joshua Kimmich. Ba tiền đạo là Leroy Sane, Serge Gnabry và Timo Werner. Tùy vào tình huống, sơ đồ của Đức có thể là 5-2-3, 5-4-1 hoặc 3-4-4.

Khi triển khai bóng từ tuyến dưới, Đức chơi với sơ đồ gần như là 3-2-4-1:

Còn khi chuyển trạng thái từ công về thủ thì họ chơi với sơ đồ 3-4-3:

Và đương nhiên, khi đã hoàn toàn ở trạng thái phòng ngự, Đức sẽ có 5 hậu vệ, 4 trong số đó là những người được đào tạo để chơi trung vệ (ngoài 3 người chơi ở vị trí trung vệ, wingback phải Kehrer cũng đá trung vệ ở Schalke và nay là PSG). Cộng với việc Kimmich và Kroos cũng thường chơi thấp để hỗ trợ phòng ngự, Đức thường xuyên có ít nhất 7 cầu thủ ở phần sân nhà. Từ khi bắt đầu dẫn dắt đội tuyển Đức, sau World Cup 2006, chưa bao giờ Loew tung ra sân một đội hình nặng về phòng ngự như thế, dù trận gặp Pháp không phải là lần đầu tiên ông sử dụng sơ đồ 3 trung vệ.

Giải pháp hợp lý?

Ý đồ của HLV Loew khi bố trí đội hình như thế là khá rõ ràng. Trước tiên, ông muốn tạo ra một thế trận phòng ngự chắc chắn. Ở trận gặp Hà Lan, hệ thống phòng ngự của Đức đã chơi hết sức hớ hênh. Không nhận được sự bảo vệ từ các đồng đội ở tuyến trên, các hậu vệ Đức liên tục mắc sai lầm. Nếu Đức vẫn chơi như thế trước một đội tuyển Pháp có hàng công cực mạnh với những Mbappe, Griezmann, Pogba, thì họ hoàn toàn có thể phải chịu thêm một thất bại nặng nề nữa.

Trong cách phòng ngự của Đức, đáng chú ý là việc 3 tiền đạo của họ chơi khá gần các tiền vệ trung tâm, và tạo thành chiếc khiên hình ngũ giác ở trung lộ. Mục đích là buộc Pháp phải triển khai bóng ra biên.

Nhưng ngay khi bóng vừa được chuyền ra biên, các wingback của họ sẽ lập tức dâng lên để gây sức ép.

Trong hai tình huống trên, wingback trái của Đức là Schulz đã vượt một quãng đường rất dài để gây áp lực lên hậu vệ phải của Pháp khi anh này vừa nhận bóng, khiến anh ta không thể quay người lại, và đành phải chuyền về cho các trung vệ, chấp nhận làm lại tất cả từ đầu.

Ở cánh đối diện cũng tương tự. Ngay khi hậu vệ trái của Pháp vừa nhận bóng, wingback phải của Đức đã dâng lên để gây sức ép, buộc anh ta phải chuyền về nếu không muốn mạo hiểm:

Trong trường hợp các cầu thủ Pháp đưa được bóng xuống sâu ở biên, thì Đức vẫn có thể quây rát bằng cách một tiền đạo lệch cánh lùi xuống, một tiền vệ trung tâm dạt sang để cùng với wingback hợp thành một tấm lưới bủa vây người có bóng, khiến anh ta không cách nào thoát ra được:

Trong trường hợp Pháp mạo hiểm triển khai bóng ở trung lộ, thì đó là lúc họ rơi vào “bẫy” của Đức. Khi tiền vệ của Pháp nhận bóng cũng là lúc vòng vây khép chặt lại. Trong tình huống ở hình dưới, Pogba vừa nhận bóng đã lập tức bị hai cầu thủ của Đức áp sát. Và ở khu vực xảy ra tranh chấp, Đức cũng vượt trội về mặt quân số so với Pháp:

Không có gì lạ khi trong hiệp 1, các tiền vệ trung tâm của Pháp không có nhiều cơ hội nhận bóng để triển khai. Pogba chỉ có 24 đường chuyền, Kante 29, trong khi con số này ở hai tiền vệ phòng ngự của Đức là Kroos và Kimmich là 49. Ngoài ra, riêng Pogba mất bóng tới 4 lần, và từ những lần mất bóng của anh Đức đã tạo ra không ít sóng gió. Ở tình huống dưới đây, Pogba đã chần chừ và bị Kimmich cướp bóng, mở ra pha phản công dẫn tới quả penalty cho Đức:

Có thể nói là với cách tiếp cận mới, Đức đã kiểm soát rất tốt trận đấu. Không phải theo cách chủ động kiểm soát bóng và dồn ép đối thủ như thường thấy. Mà là khống chế những không gian quan trọng, khiến cho Pháp không thể triển khai được lối chơi theo cách của mình. Pháp thực tế không tạo được nhiều cơ hội ăn bàn rõ rệt. Đó là điều mà có lẽ các CĐV của Đức không dám nghĩ đến, sau khi chứng kiến màn trình diễn thảm họa của hàng thủ Mannschaft ở trận gặp Hà Lan.

Vấn đề với hàng công

Bởi ưu tiên của Loew trận này là tập trung bảo vệ những khu vực trọng yếu trước khung thành, nên ông không đầu tư nhiều lắm cho mặt trận tấn công. Thực tế thì ý đồ của Loew cũng khá rõ ràng và đơn giản: Tận dụng tốc độ của bộ ba tiền đạo. Những pha tấn công đáng chú ý nhất của Đức đều xuất phát từ những tình huống chuyển trạng thái. Hoặc là sau khi họ cướp được bóng từ các cầu thủ đối phương, như ở tình huống dưới đây:

Ba cầu thủ áo trắng quây Kante khiến anh mất bóng. Kroos rất nhanh chuyền cho Gnabry ở phía trên, và Đức đã có được một tình huống hai đánh một, rất tiếc là đường chuyền cuối cùng của Gnabry cho Werner lại không hợp lý.

Hoặc sau các tình huống cố định mà Pháp được hưởng:

Trong pha bóng này, Kimmich sau khi có bóng từ một tình huống phạt góc của Pháp đã rất nhanh chóng chuyền lên cho Sane. Cầu thủ đang khoác áo Man City đã dốc bóng xuống tới gần khung thành của Hugo Lloris. Nhưng thay vì dứt điểm, anh lại quyết định chuyền, và rất đáng tiếc là chuyền hỏng, tạo điều kiện cho Lloris cản phá ngay trước mũi giày của Werner.

*6 trận chính thức gần đây của Đức

Đối thủ Kết quả Sút Trúng đích
Mexico 0-1 26 9
Thụy Điển 2-1 18 6
Hàn Quốc 0-2 28 6
Pháp 0-0 14 7
Hà Lan 0-3 21 4
Pháp 1-2 10 3

Có thể nói, đường chuyền cuối cùng chính là vấn đề lớn nhất của Đức ở trận này. Cả ba tiền đạo của Đức đều có tốc độ, sức trẻ và kỹ thuật, nhưng thiếu kinh nghiệm và sự điềm tĩnh để đưa ra lựa chọn hợp lý nhất trong những khoảnh khắc quyết định. Do đó, dù không ít lần tổ chức được những pha phản công nguy hiểm, trong thế nhiều đánh ít, nhưng nếu không tính quả penalty của Kroos, thì Đức rốt cuộc chỉ tung ra được 2 pha dứt điểm trúng đích trong suốt cả trận. Một sau pha bóng lộn xộn trước khung thành từ quả phạt góc, một là cú sút căng nhưng không hiểm của Gnabry.

Không tạo ra đủ cơ hội chính là một vấn đề “mới tính” của đội tuyển Đức. Thời gian trước, vấn đề của họ chỉ là khả năng tận dụng cơ hội kém cỏi. Tạo ra cơ hội để dứt điểm chưa bao giờ là vấn đề với Mannschaft. Trong 5 trận đấu chính thức trước trận đấu với Pháp, Đức tung ra lần lượt là 26, 18, 28, 14 và 21 pha dứt điểm. Báo cáo kỹ thuật gần đây của FIFA cũng khẳng định Đức là đội giỏi tạo cơ hội nhất ở World Cup 2018. Che được một vấn đề (hàng thủ) thì lại lộ ra một vấn đề khác. Hạnh phúc quả đúng là một tấm chăn hẹp!

Và những vấn đề khác

Sơ đồ 5 hậu vệ được xem là giải pháp (ít ra là trước mắt) cho đội tuyển Đức trong bối cảnh hệ thống phòng ngự bỗng trở nên xộc xệch. Tuy nhiên, chính sơ đồ này cũng để lộ nhiều vấn đề. Trong đó, đáng kể nhất là việc hầu hết các hậu vệ của Đức (nếu không muốn nói là tất cả) đều không thường xuyên chơi với sơ đồ này ở các CLB của họ, nên cảm giác vị trí là chưa ổn. Trong hiệp 2, ví dụ, wingback phải Kehrer đã lùi về quá sâu và chơi quá gần các trung vệ, tạo điều kiện cho Pháp liên tục khoét vào cánh phải với sự dâng cao thường xuyên của hậu vệ trái Lucas, người đã có pha tạt bóng cho Griezmann đánh đầu gỡ hòa:

Cũng bởi không quen chơi với nhau trong sơ đồ 3 trung vệ, nên khả năng phối hợp khi kèm người giữa các trung vệ hầu như không có. Trong hiệp 2, Pháp đã tập trung khai thác điểm yếu này bằng những pha di chuyển linh hoạt của các tiền đạo và các tiền vệ, khiến hệ thống phòng ngự của Đức xộc xệch thấy rõ. Mbappe chẳng hạn, liên tục di chuyển ở khoảng trống giữa các trung vệ và các tiền vệ phòng ngự của Đức, khiến họ bối rối vì không biết nên cắt ai theo kèm, và kết quả là không ai kèm:

Trong một tình huống khác, Griezmann đã di chuyển chéo sân nhắm vào vị trí giữa trung vệ lệch phải Ginter và wingback phải Keherer, khiến cả 2 cầu thủ này đều phải lùi xuống để theo kèm. Cùng lúc đó, Mbappe giật lại và thoải mái nhận bóng ở ngay trước mặt vòng cấm:

Chính từ một pha di chuyển lôi kéo như thế, Pháp đã có được quả penalty mà Griezmann thực hiện thành công để ấn định chiến thắng 2-1.

Giroud di chuyển chéo sân, lôi kéo 2 trung vệ của Đức theo mình, mở ra khoảng trống mênh mang ở trước mặt khung thành cho Matuidi âm thầm băng lên chiếm lĩnh. Trong tình huống này, nếu trong một hệ thống đã vận hành nhuần nhuyễn, Suele sẽ sớm chủ động “chuyển” Giroud cho Ginter kèm để trở lại giữ vị trí. Hummels cũng phải phát hiện nguy cơ sớm hơn để thu hẹp khoảng cách với các trung vệ còn lại (nhất là gần anh không có cầu thủ nào khác của Pháp). Và cuối cùng, nếu Đức có một tiền vệ phòng ngự đúng nghĩa, thì Matuidi sẽ không có cơ hội thoải mái chạy từ vòng tròn giữa sân tới tận vòng cấm mà không bị ai theo kèm như thế.

Những tín hiệu tích cực

Với thất bại trước Pháp, Đức 2018 chính thức trở thành đội tuyển Đức kém cỏi nhất trong lịch sử. Trước đây, chưa bao giờ Đức để thua tới 6 trận trong một năm dương lịch như trong năm 2018 này. Số trận thắng của Đức trong năm nay (2) thậm chí còn kém cả số trận thắng của Gibraltar (3), đội bóng mà phải tới gần đây mới có được chiến thắng đầu tiên trong lịch sử! Để thua Pháp, Đức cũng đã hết cơ hội dự vòng chung kết UEFA Nations League sẽ diễn ra vào mùa Hè năm sau. Tệ hơn là họ đã tiến gần hơn tới nguy cơ bị rớt hạng, xuống League B, từ mùa tới.

Tuy nhiên, rất nhiều người cũng đồng tình rằng trận đấu với Pháp là trận đấu hay nhất của Đức trong năm nay. Quan trọng hơn cả, từ trận đấu ấy le lói những tia sáng tích cực. Trên hết là sự thay đổi của HLV Joachim Loew. Ông không bảo thủ, không khăng khăng giữ lấy “công thức chiến thắng” như người ta vẫn nói. Trước Pháp, Loew chỉ sử dụng 3 người trong trục vô địch thế giới là Neuer, Hummels và Kroos. Trong khi với Suele, Kehrer, Schulz, Sane và Gnabry, Đức có thêm 5 nhân tố mới, cũng là những nhân tố trẻ. Họ có thể chính là những nòng cốt của Đức ở EURO 2020, mối quan tâm chính của bóng đá Đức lúc này.

Và đừng quên, Loew đã dám đi ngược lại triết lý bóng đá của bản thân, vốn xoay quanh lối chơi tấn công kiểm soát được tạo cảm hứng bởi Guardiola và Bayern Munich của Pep Guardiola. Tất nhiên, như đã thấy, thay đổi không đồng nghĩa với chiến thắng. Và cũng chẳng ai biết sơ đồ 5-2-3 có giải quyết được các vấn đề của đội tuyển Đức hay không. Thậm chí chẳng ai biết Loew có dùng lại nó lần nào nữa hay không. Nhưng dù có dù không, thì điều quan trọng nhất vẫn là tinh thần đằng sau sự thay đổi đó. Tinh thần dám làm mới mình…

Advertisements