Nếu Zinedine Zidane muốn phá được hệ thống phòng ngự chằng chịt như mạng nhện của Atletico Madrid, ông cần phải xây dựng những pha tấn công của Real Madrid xung quanh Toni Kroos, người đã làm chủ được thứ vũ khí độc đáo mà không cầu thủ nào khác của Real Madrid biết cách sử dụng: Những đường chuyền xuyên tuyến.

THẾ NÀO LÀ CHUYỀN XUYÊN TUYẾN?

Bóng đá, suy cho cùng, là nghệ thuật đưa trái bóng lên phía trước. Tùy thuộc vào tư tưởng của HLV và khả năng của các cầu thủ, những đội bóng khác nhau sẽ có những cách khác nhau để đưa bóng tới khu vực mà họ muốn ở phần sân bên kia. Có đội ưa thích những đường chuyền dài, chuyền chéo sân. Có đội thích phối hợp nhỏ đến tận khung thành của đối thủ.

Nhưng trong bối cảnh các hệ thống phòng ngự ngày càng trở nên chặt chẽ, phức tạp, với sự xuất hiện của những chiến thuật mới như high pressure (pressing sớm) hay counterpressing (pressing phản phản công), nhiệm vụ đưa bóng lên phía trước ngày càng trở nên khó khăn. Với một hàng phòng ngự lùi sâu, thì những đường chuyền vượt tuyến là vô nghĩa. Những pha phối hợp nhỏ cũng không còn hữu dụng khi những đội bóng phòng ngự như Atletico thường tổ chức bố ráp gay gắt với số lượng lớn ở những khu vực dễ tổn thương trước cầu môn của họ.

Nhưng vỏ quýt dày thì sẽ có móng tay nhọn. Để phá các hệ thống pressing đang được các đội bóng sử dụng ngày càng nhiều và thuần thục, các HLV đã và đang chuyển hướng sang mài giũa nghệ thuật lên bóng bằng những đường chuyền xuyên tuyến, và đẩy nó lên một tầm cao mới.

vertical-build-up-pass.png

Chuyền xuyên tuyến (tạm dịch từ khái niệm vertical passing trong tiếng Anh, bạn nào có cách dịch ổn hơn giới thiệu nhé) khác với chuyền vượt tuyến, ở chỗ bóng trong các đường chuyền xuyên tuyến thường là bóng sệt, trong khi bóng trong các đường chuyền vượt tuyến thường là bóng bổng. Nếu thực hiện thuần thục, một trung vệ có thể đưa bóng vượt qua tới hai tuyến pressing của đối phương để tìm tới tiền đạo đồng đội của anh ta.

VŨ KHÍ CHỐNG PRESSING

Một trong những đặc điểm cơ bản của pressing là sử dụng sự vượt trội về số lượng cầu thủ để gây sức ép đoạt lại bóng trong một điều kiện thuận lợi nhất định nào đó. Điều này cũng có nghĩa là trong trường hợp gây sức ép thất bại, một đội bóng có nguy cơ bị xuyên thủng rất cao, bởi việc tập trung số đông ở một vị trí sẽ khiến họ mỏng hơn ở các vị trí khác.

Một đội bóng thích chơi pressing, do đó, sợ nhất là những cầu thủ khéo léo và tinh quái, người có thể chỉ trong một tích tắc tìm ra được kẽ hở trong tấm lưới pressing đang chụp xuống và sử dụng những kỹ năng qua người để thoát đi. Tuy nhiên, người như thế giờ rất… hiếm. Và dù thế nào thì một cá nhân chiến đấu với một hệ thống bao giờ cũng là một cuộc chiến không cân bằng. Ngay cả Messi còn “tắt điện” trước Atletico Madrid cơ mà!

Cách hay nhất, do đó, là dùng hệ thống chống lại hệ thống. Mà nói chuyện hệ thống, thì chẳng có hệ thống nào chống lại pressing tốt hơn một hệ thống chuyền bóng xuyên tuyến tốt. Hãy tưởng tượng thế này: Một đội bóng chơi pressing (đội B) đang đẩy đội hình của họ lên để gây sức ép với đội A, xoẹt một cái, bóng xuyên qua một rừng chân đang lao lên, tìm tới cầu thủ tấn công của đội A, lúc đó đã ở sâu trong phần sân của đội B, và phía trước chỉ còn 1 tuyến phòng ngự nữa!

https://twitter.com/edAfootball/status/723201433512734720

Những đội bóng như Bayern Munich hay Barca, do thường xuyên phải đối phó với các đội chơi pressing, thường phải “bẫy” đối thủ vào chỗ rời khỏi vị trí an toàn để bắt đầu pressing sớm. Ở Barca, các trung vệ Mascherano và Pique thường xuyên cầm bóng xộc thẳng vào khu giữa sân với ý đồ buộc đối phương thay đổi trạng thái đội hình và mở ra cơ hội cho những pha chuyền bóng xuyên tuyến.

https://twitter.com/edAfootball/status/723155666018299904

Ở Bayern, Pep còn đưa chiến thuật này lên một tầm cao mới, khi người chuyền bóng xuyên tuyến thường xuyên là… thủ môn Manuel Neuer.

VŨ KHÍ ĐỈNH CAO, NHƯNG KHÓ SỬ DỤNG

Tất nhiên là các bạn đang đặt câu hỏi: Nếu chuyền xuyên tuyến hay như thế, tại sao các đội bóng không áp dụng triệt để, mà lại để cho những đội chơi pressing như Atletico Madrid “làm mưa làm gió” vậy?

Câu trả lời là chuyền xuyên tuyến quả rất hay, nhưng để thực hiện thành công một pha lên bóng bằng chuyền xuyên tuyến, một đội bóng phải thỏa mãn được rất, rất nhiều yếu tố. Đầu tiên và quan trọng nhất, họ phải có một chân chuyền xuất sắc. Tốc độ, thời gian, độ chính xác của đường chuyền là những đầu tiên quyết định thành bại của một pha lên bóng. Sau đó lại tới khả năng của người nhận. Nếu tiền đạo xử lý bước một kém, thì bạn có thể quên các đường chuyền xuyên tuyến đi.

Và cuối cùng là kết cấu của hệ thống hỗ trợ. Như minh họa dưới đây, một tiền đạo chỉ có vài giây từ khi nhận một đường chuyền xuyên tuyến tới khi bị quây bởi 4 cầu thủ phòng ngự của đối phương (vì anh đang đứng sâu trong sân địch), nếu không nhận được sự hỗ trợ tốt, anh sẽ lập tức bị đánh bật.

bad-support-structure

Bởi bị quyết định bởi quá nhiều yếu tố như thế, tính chất, chất lượng của một pha lên bóng bằng chuyền xuyên tuyến là rất… vô cùng. Ở đây mình chỉ đưa ra một ví dụ về việc tính chất của đường chuyền có thể quyết định tới đặc điểm cũng như thành bại của pha bóng như thế nào.

Với một đường chuyền mạnh, người nhận bóng hiểu rằng anh ta đang bị hậu vệ đối phương theo rất sát, và nên thực hiện động tác xoay người chuyển hướng. Với một đường chuyền nhẹ hơn, người nhận bóng phải hiểu rằng anh ta đang không bị theo sát, và tốt nhất là nên khống chế bóng rồi xoay người lại. Một đường chuyền ra má ngoài chân phải của người nhận sẽ khuyến khích anh ta xoay theo hướng đó. Nhưng trong trường hợp hậu vệ định bắt bài, thì một cầu thủ tấn công khéo léo có thể khiến anh ta tẽn tò bằng cách nghiêng vai, giả như sẽ chạy sang phải, nhưng cuối cùng lại đẩy bóng sang trái!

https://twitter.com/edAfootball/status/722542189797122048

Xem Goetze đánh lừa cầu thủ đối phương

Vì người chuyền bóng là người bắt đầu mọi pha tấn công, nên một HLV chỉ có thể cho tập luyện và triển khai những pha lên bóng bằng chuyền xuyên tuyến trong điều kiện đội bóng sở hữu một chân chuyền phù hợp. Đáng tiếc là ở châu Âu hiện tại không có nhiều cầu thủ chuyền xuyên tuyến xuất sắc.

Các tiền vệ nổi bật chỉ có Sergio Busquets ở Barca, Xabi Alonso ở Bayern Munich (có thể thêm Kevin de Bruyne ở Man City, nếu được Pep chỉ bảo thêm), Toni Kroos ở Real Madrid, và cả Carrick những ngày xanh (hiu hiu). Các trung vệ thì chỉ có Mats Hummels (hiện là Dortmund, sắp về Bayern), và ở một mức độ nào đó là Leonardo Bonucci (Juventus), với sở trường là những pha hất bóng xuyên… 1 tuyến (vì sao Pep “nghiện” Bonucci?).

Để cho rõ hơn, xin giới thiệu với các bạn một video ngắn tổng hợp một số pha chuyền bóng xuyên tuyến của “đại giáo sư” Sergio Busquets, người thường khiến đối phương nghĩ là sẽ chuyền một hướng, trong khi lại chuyền hướng ngược lại:

VÀ CHUYỆN TONI KROOS

Rông dài như thế, hẳn các bạn cũng đã hiểu tại sao Toni Kroos lại phải là nhân vật trung tâm trong lối chơi của Real Madrid ở trận chung kết Champions League vào thứ Bảy này.

Với hệ thống phòng ngự kết hợp giữa pressing, man-mark và tổng lực của Atletico Madrid, những pha tấn công dựa nhiều vào tốc độ và khả năng chơi một đấu một của các cầu thủ chạy cánh bên phía Real thường không phát huy tác dụng. Thực tế là trong các trận derby Madrid diễn ra sau khi Simeone tới Atletico, dấu ấn của những Ronaldo hay Gareth Bale là khá mờ nhạt. Zidane cần một hướng đi mới. Và câu trả lời có thể là Kroos.

Kroos, như đã nói, là một trong những chuyên gia chuyền xuyên tuyến hàng đầu vào lúc này. Để phá được hệ thống pressing của Atletico, Zidane cần đặt anh vào vị trí thích hợp, và xây dựng một hệ thống có thể phát huy tối đa khả năng chuyền xuyên tuyến của anh. Có vẻ Zidane cũng đang cố gắng làm điều đó, nếu ta nhìn vào cách di chuyển của các cầu thủ tấn công của Real trong trận đấu với Man City ở bán kết.

Hiệu quả thế nào thì vẫn là một câu hỏi lớn. Nên nhớ là về khả năng phòng ngự, Atletico hơn Man City vốn bị đánh giá là thiếu kỷ luật một bậc. Tuy nhiên, việc gì cần làm thì vẫn phải làm. Nhất là khi bạn không chắc mình có cách làm khác tốt hơn…

Advertisements